Соҳани ислоҳ қилиш, акциялаштириш

2001 йилда Ўзбекистон Республикаси Президентининг  Фармони билан энергетика ва электрлаштириш Вазирлигининг  таркибий бўлинмалари негизида очиқ акциядорлик жамияти шаклида “Ўзбекэнерго” Давлат-акциядорлик компанияси (“Ўзбекэнерго” ДАК) ташкил этилган.

Компания томонидан электрэнергетикаси ва кўмир соҳаларини бошқариш тузилмаларини янада такомиллаштириш, электр энергияси ва кўмирни ишлаб чиқариш, етказиб бериш ва сотиш соҳасидаги фаолиятни мувофиқлаштириш ишларини янада яхшилаш изчиллик билан амалга оширилмоқда.

Республика иқтисодиёти тармоқлари ва аҳолисини энергия билан узлуксиз таъминлаш, республиканинг энергетика ва кўмир саноати тармоқларини бошқариш тузилмасини янада такомиллаштириш, уларни барқарор ва уйғун ривожлантиришни таъминлаш, электр энергияси ва кўмир ишлаб чиқариш, етказиб бериш ва сотиш соҳасидаги фаолиятни мувофиқлаштиришни яхшилаш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси томонидан 2004 йил 21 июнда “Ўзбекэнерго” ДАК фаолиятини ташкил этишни такомиллаштириш тўғрисида”ги 290-сонли Қарор қабул қилинган.

Қарорда энергетика тармоғи корхоналарини монополиядан чиқариш, хусусийлаштириш ва акциялаштириш жараёнларини янада ривожлантириш, тармоқнинг энергия ишлаб чиқариш, уни етказиб бериш ва сотишни таъминловчи корхоналари вазифаларини аниқ белгилаш, уларнинг ўзаро боғлиқ, уйғун ва ўзаро узвий ҳамкорлиги бўйича ишларни изчил амалга ошириш назарда тутилган.

“Ўзэлектртармоқ” УК магистрал электр тармоқлари (МЭТ) негизида электр энергиясини узатиш бўйича 5 та зонал филиаллар – Марказий, Шарқий, Жанубий, Жанубий - Ғарбий ва Шимолий – Ғарбий МЭТ ташкил этилган.

35 ва 110 кВ тақсимлаш тармоқлари   “Ўзэлектртармоқ” УК балансидан электр энергиясини  тақсимлаш ва сотиш бўйича ҳудудий корхоналар балансига ўтказилган.

Ҳозирги вақтда компаниянинг таркибига 53 та корхона ва ташки-лотлар,  шу жумладан 37 та очиқ акциядорлик жамиятлари (“Ўзбеккўмир” ОАЖ билан бирга), 12 та унитар корхона, 3 та масъулияти чекланган жамият ва компаниянинг “Энергосотиш”  филиали киради.

Электрэнергетика секторида монопол (электрэнергиясини диспетчерлаштириш ва узатиш) ҳамда фаолиятнинг рақобат турларини (сотиш ва ишлаб чиқариш) ажратиш ва бозор муносабатлари элементларини жорий этиш билан соҳада ислоҳотларни ўтказиш жараёни давом эттирилмоқда.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг “2006 – 2008 йилларда  давлат тасарруфидан чиқариш ва хусусийлаштириш жараёнларини чуқурлаштириш тўғрисида”ги 2006 йил 10 июлдаги ПП-407-сонли Қарорига мувофиқ, компаниянинг 26 акциядорлик жамиятлари акцияларининг пакетларини сотиш назарда тутилган, улардан 25 акциядорлик жамиятлари акцияларининг пакетлари Давлат тендер комиссиясининг қарори бўйича сотилади (“Энергоимпекс” ОАЖнинг акциялари биржа ёки  кимошди ва танлов савдоларида сотилади).

Қуйидаги давлат активларини сотиш назарда тутилган:

• инвестиция мажбуриятлари қабул қилиниши билан электр энергиясини тақсимлаш ва сотиш бўйича  12 акциядорлик жамиятларининг (15%),  9 та электр ва иссиқлик энергиясини ишлаб чиқарувчилар (15%);
• давлат корхоналари негизида ташкил этилган 3 акциядорлик жамиятлари (“Гидромахсусқурилиш” ОАЖ – 44%,  “Ўзбекгидроэнерго-қурилиш” ОАЖ – 45,88%, “Ўзбеккўмир” ОАЖ – 35,5 % ).

2007 – 2008 йиллар давомида “Каолин” ҚК (56%) ва “Энергоимпекс” ОАЖ (25%) давлат активлари хусусий мулкчиликка сотилади.

2006 йилда 9626,0 млн. сўмлик акциялар, шу жумладан  “Фарғона ЭТ” ОАЖнинг акциялари 3759,7 минг долларга ва “Бухоро ЭТ” ОАЖнинг акциялари 4063,7 минг долларга ҳамда “Энергоимпекс” ОАЖнинг акциялари 237,9 млн. сўмга  сотилган.

Давлат тендер комиссияси томонидан 2006 йилнинг охирида 8 та акциядорлик жамиятлари (Гидромахсусқурилиш, Ўзбеккўмир, Ўзбекгидроэнергоқурилиш, Андижон ЭТ, Қорақалпоқ ЭТ, Жиззах ЭТ ва Тошкент шаҳар ЭТ) акцияларининг пакетларини сотиш тўғрисида қарор қабул қилинган.

Ҳозирги вақтда “Гидромахсусқурилиш” ОАЖ акцияларини сотиб олиш бўйича “Электроизолит” ҚКнинг таклифи Давлатмулкқўмитасида кўриб чиқилмоқда, потенциал инвесторларнинг мурожаатларига мувофиқ “Ўзбеккўмир” ОАЖ акцияларининг пакетларини сотиш бўйича тендер таклифларини бериш муддати 3 ойга узайтирилди.

Станцияни ОАЖга ўзгартириш бўйича “Баҳолаш консалтинг маркази” ЁАЖ баҳолаш компанияси томонидан Толимаржон ИЭС мулкини баҳолаш якунланмоқда.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2006 йил 27 сентябрдаги “Қимматбаҳо қоғозлар бозорини янада ривожлантириш бўйича чора-тадбирлар тўғрисида”ги Қарорига мувофиқ ОАЖда 2007 йилга ривожлантиришнинг бизнес-режалари ишлаб чиқилган ва акциядорлик жамиятларининг кузатув кенгашлари мажлисларида маъқулланган.