Инвестиция  сиёсати 

Инвестиция фаолияти ёқилғи балансида кўмирдан фойдаланиш улушини кўпайтириш, Фарғона водийси истеъмолчиларини энергия билан таъминлаш ишончлилигини ошириш, энергетика тизимининг Марказий ва Жанубий-Ғарбий қисмлари ўртасида электр узатишини кучайтириш масалаларини амалга оширишга қаратилган.

Инвестиция фаолияти бўйича 2008 йилда молиялаштирилган барча манбалари ҳисобига 159,3 млрд. сўм капитал маблағлар ўзлаштирилди, шу жумладан компаниянинг ўз маблағларидан – 133,9 млрд. сўм, хорижий кредитлардан 14,14 млн. АҚШ доллари ўзлаштирилди.

2009 йилда энергетик корхоналарнинг ўз маблағлари ҳисобига энергия ишлаб чиқарувчи қувватларнинг ускуналарини, иссиқлаштириш қурилмаларини реконструкция қилиш, электр тармоқларини, уй-жой объектларини қуриш ва реконструкция қилиш ишларини ўтказиш назарда тутилмоқда. Соҳанинг ўз маблағлари ҳисобига капитал маблағлар ўзлаштириш прогнози тахминан 112,3 млрд. сўмни ташкил этади.

Компания томонидан инвестиция лойиҳаларини юритишда қуйидагилар назарда тутилади:

- буғ-газ қурилмалари (ПГУ) негизида электр ва иссиқлик энергиясини аралаш ишлаб чиқаришнинг замонавий технологияларини жорий этиш;

- кичик ГЭСлар қуриш ва амалдаги кўмирда ишловчи электростанцияларда гидроэнергоресурусларни реконструкция қилиш ва ёқилғи-энергетика балансида қаттиқ ёқилғи миқдорини кўпайтириш;

- энергия танқис бўлган энергобоғламларга электр қуввати ва энергияни узатиш учун тизимаро 220-500 кВ электр узатиш линияларини ва таянч нимстанцияларни, шунингдек чуқур кириткичли 110 кВ ёпиқ нимстанцияларни қуриш;

- маиший сектор истеъмолчиларини замонавий электрон электр ҳисоблагичлар билан жиҳозланган ва электр энергиясини тижоратли ҳисобга олишнинг автоматлаштирилган тизими (АСКУЭ)ни ташкил этган ҳолда электр энергиясининг истеъмолини ҳисобга олиш тизимини модернизациялаш.

Ташқи иқтисодий фаолият

Халқаро ҳамкорлик соҳасида компаниянинг бош стратегик вазифалари қуйидагилардан иборат:

- электр энергетикаси объектларини модернизациялаш, техник ва технологик жиҳатдан қайта жиҳозлаш, қуриш ва кенгайтириш лойиҳаларини амалга ошириш учун хорижий инвестицияларни жалб этиш;

- техник инновация, энергияни тежаш ва энергетик ишлаб чиқаришнинг атроф муҳитга экологик таъсирини пасайтириш соҳасида, шу жумладан Киото баённомасининг амалга оширилишини ҳисобга олган ҳолда, ҳамкорлик қилиш;

- МДҲ доирасида интеграция жараёнларини ривожлантириш, Марказий Осиё минтақасида электр энергияси ва қувват бозорини шакллантириш йўлида меъёрий-ҳуқуқий базани уйғунлаштириш.

Компанияда соҳага хорижий инвестицияларни жалб этиш бўйича аниқ мақсадга қаратилган ишлар олиб борилмоқда. “Тошкент ИЭСни модернизациялаш” лойиҳасини амалга ошириш учун қуввати 370 МВт бўлган буғ-газ қурилмасини қуриш ишлари бошлаб юборилди. Қурилишни молиялаштириш Япония халқаро ҳамкорлик банки ва Ўзбекистон республикаси Тикланиш ва тараққиёт фондининг имтиёзли кредит ресурсларини жалб қилган ҳолда амалга оширилмоқда.

Навоий ИЭСни худди шундай модернизациялаш мўлжалланмоқда. Лойиҳанинг дастлабни ТИАси тасдиқланди, “қулф-калитгача” шартида қуввати 370-400 МВт бўлган буғ-газ қурилмасини қуришга бош пудратчини танлаш учун хорижий компанияларни жалб этиш масаласи ишлаб чиқилмоқда.

Энергия ишлаб чиқарувчи қувватларни қуриш лойиҳаларни Киото баённомасининг Соф ривожланиш механизмини қўллаган ҳолда амалга ошириш назарда тутилмоқда.

Қуввати ва фойдали иш коэффициенти анъанавий буғ-турбина блоклариникига нисбатан анча катта бўлган юқори самарали буғ-газ қурилмалари негизида электр энергияси ва иссиқликни аралаш ишлаб чиқаришнинг замонавий технологияларни жорий этиш йилига 350 млн куб метрдан кўпроқ тежамкорликни таъминлаш имконини беради.

Буғ-газ қурилмасини қўллаш, шунингдек, газ турбинасидан ёниш камерасининг конструктив хусусиятлари ва самарали ёниш режими эвазига азот оксидлари эмиссиясини 1,5 - 2,0 моротаба қисқартиради, атмосферанинг ифлосланиш даражасини мавжуд вазиятга нисбатан деярли 2 маротаба пасайтиради.

Киото баённомасининг Соф ривожланиш механизми орқали, шунингдек, “Толимаржон ва Сирдарё ИЭСда детандер-генераторларни ўрнатиш” ва “Чирчиқ-Бўзсув трактида 8 МВт қувватли Камолот ГЭСни қуриш” лойиҳаларини ҳам амалга ошириш назарда тутилмоқда.

Ислом тараққиёт банки (ИТБ)нинг кредит ресурсларини жалб қилган ҳолда узунлиги 218 км  бўлган “Сирдарё ИЭС-Сўғдиёна НС” 500 кВ ҲЛ қурилиши амалга оширилмоқда. ИТБ билан биргаликда узунлиги 216 км бўлган “Сўғдиёна НС – Толимаржон ИЭС” участкасида 500 кВ ҲЛни қуриш масаласи ишлаб чиқилмоқда, “Сурхон НС да АТ-2 билан Гузар НС – Сурхон НС” 500 кВ ҲЛни (197 км) қуриш бошланди.

Тошкент шаҳрида қўйидаги объектлар комплексини қуриш амалга оширилмоқда: 220 кВ киритмалар билан 220 кВ Келес НС (2х200 МВА); “Тошкент ИЭС – Келес НС” 220 кВ ҲЛ; 110 кВ ҲЛ билан 110 кВ Навоий алмашлаб улаш пункти; 110 кВ КЛ (12 км) билан 110 кВ Сайилгоҳ НС (2х63 МВт). Ускуналар ва материалларни етказиб бериш учун лойиҳани ШҲТ линияси бўйича Хитой Халқ Республикаси Ҳукуматининг қарз маблағларини жалб қилган ҳолда молиялаштириш назарда тутилмоқда.

Ёқилғи-энергетик балансида кўмир улушини ошириш мақсадида йил бўйи кўмир ёқишга қозонларни ўтказиш билан Янги Ангрен ИЭСни реконструкция қилиш бўйича ишлар бошланган. Хорижий капитал маблағларини жалб қилиш билан лойиҳани амалга ошириш мўлжалланмоқда.

Компания энергетика объектларини ва маиший сектори истеъмолчилари қурилмаларини ҳисобга олувчи замонавий электрон приборлари билан жиҳозлаб электр энергиясини ҳисобга олиш тизимини модернизация қилишни бошлади. Электрон электр ҳисоблагичлар жорий этилишига қараб уларнинг асосида электр энергиясини тижорат ҳисобга олувчи автоматлаштирилган тизими – АСКУЭни ташкил этиш мўлжалланмоқда.

Ишларнинг ҳисобланган нарҳи 362,8 млн. АҚШ доллари эквиваленти миқдорида баҳоланмоқда, улардан 75% гача миқдори хорижий инвестициялар ҳисобига молиялаш мўлжалланмоқда.

Компания Мустақил Давлатлар Ҳамдўстлиги (МДҲ),  Шанхай ҳамкорлик ташкилоти (ШҲТ) доирасида интеграция жараёнларини ривожлантиришда фаол қатнашади.

МДҲ доирасида, МДҲ электроэнергетик Кенгаши таркибида МДҲ ва Балтия давлатларининг энергетика тизимлари, келажакда эса бошқа Европа давлатларининг энергетика тизимларини биргаликда ишлаши масалалари кўриб чиқилмоқда.

Ўзбекистон энергетика тизими эҳтиёжлари учун ҳар йили Россия Федерацияси, Украина ва бошқа давлатлардан ўнлаб миллион долларга ускуналар, бутловчи ва эҳтиёт қисмлар, материаллар ва хом ашё етказиб бериши амалга оширилмоқда.

Энергетика тизимида масъулияти чекланган жамият шаклидаги иккита ўзбек-россия қўшма корхоналари фаолият кўрсатмоқда: “Шарқтехэнерготаъмир” ҚК – энергетика корхоналарини таъмирлаш ва технологик хизмат кўрсатиш бўйича ва “Интер ОРГРЭС - инжиниринг” ҚК – энергетика объектларининг ишончлиги ва тежамлигини оширишга йўналтирилган, энергетика соҳасидаги энг янги ишланмаларни жорий этиш бўйича.

Янгиланган сана: 11.03.2009 й.